Preservation of Krajina identity among Serbs expelled from the Republic of Serbian Krajina
DOI:
https://doi.org/10.63356/sin.2025.017Keywords:
Republic of Serbian Krajina, Serbs, Krajina identity, Republic of SerbiaAbstract
After the collapse of the Republic of Serbian Krajina in 1995, more than 220.000 Krajina Serbs fled the Republic of Croatia. The Croatian Armed Forces operations “Flash” and “Storm” led to the ethnic cleansing of Western Slavonia, Banija, Kordun, Lika and Northern Dalmatia, and the majority of the Serbian population from these regions continued to live in exile – mostly in the Republic of Serbia, but also in the Republic of Srpska, the Republic of Montenegro and many countries around the world. The expulsion of the majority of Krajina Serbs from their centuries-old homelands destroyed the authentic culture of the Serbian people from the Krajina region, which represented a special segment of the overall culture of the Serbian people, but also of the cultural diversity of the Republic of Croatia. Although the homeland disappeared, the cultural uniqueness, mentality and language of that population had to be preserved. The preservation of the Krajina identity was not a matter of state or any other systemic policy, but exclusively the initiative of individuals or groups. A huge number of homeland associations and cultural and artistic societies were founded, and a large number of books by homeland writers and on home-land topics were printed, in which the language of the “old neighborhood” was preserved. Var-ious events also contributed to the preservation of the Krajina identity, from commemorations for those killed in several war criminal actions of the Croatian armed forces, to homeland eve-nings dedicated to villages, towns or regions from which Serbs were expelled. Krajina Serbs also took a certain place in popular culture, appearing in films, series, literature, and their special musical expression acquired the proportions of a subcultural phenomenon.
References
Barić, N. (2005). Srpska pobuna u Hrvatskoj 1990–1995. Golden Marketing-Tehnička knjiga.
Budimir, M. (2016). Krajiški crkveno-narodni svesrpski sabor „Krušedolska zvona“: prvih deset godina. Udruženje Srba iz Hrvatske; Udruženje Krajišnika Srbije; Zavičajni klub Slavonija; Srpska čitaonica Dr Jovan Rašković; Asocijacija izbjegličkih i drugih udruženja Srba iz Hrvatske.
Budimir, M. (2024). Aktivnosti Udruženja Srba iz Hrvatske (avgust 2023–avgust 2024). In M. Budimir (Ed.), Građanski rat u Hrvatskoj (1991–1995) (XX, pp. 302–318). Udruženje Srba iz Hrvatske; Srpsko kulturno društvo Zora; Srpska čitaonica Dr Jovan Rašković.
Čulinović, F. (1969). Državnopravni razvitak Vojne krajine: s naročitim osvrtom na Slavoniju. Rad Jugoslavenske akademije znanosti i umjetnosti. Odjel za društvene nauke, XV(356), 5–49.
Dabić, V. S. (1984). Banska krajina 1688–1751: prilog istoriji srpskog i hrvatskog naroda i krajiškog uređenja u Baniji. Istorijski institut; Prosvjeta.
Dabić, V. S. (2000). Vojna krajina: Karlovački generalat (1530–1746). Sveti arhijerejski sinod Srpske pravoslavne crkve.
Despot, Z. (2012). Medački džep 1993. Večernji list.
Dželajlija, S. (2006). Petnaest godina izbeglištva: Udruženje Srba iz Hrvatske 1990–2005. Udruženje Srba iz Hrvatske; Srpsko kulturno društvo Zora.
Đurić, Đ. (2024). Pravno-istorijski položaj Kninske krajine. Kninska Krajina, XI–XII, 38–58.
Gavrilović, S. (1996). Istorijski pregled Vojne krajine. In Z. Kaličanin (Ed.), Republika Srpska Krajina (pp. 55–68). Srpsko kulturno društvo Sava Mrkalj; Srpsko kulturno društvo Zora.
Gordić, S. (2024) Dokumentarni i poetski aspekt zavičajnih sećanja i podsećanja Miloša Kordića. In D. Ivanić, M. Gulić, & M. Micić (Eds.), Banija – srpski narod, istorija i kultura (pp. 385–394). Matica srpska.
Grgić, I. (1962). Postanak i početno uređenje Vojne krajine Kninskoga kotara pod Venecijom. Starine, LII, 249–271.
Gulić, M. (2017). Poslednji dani Krajine – Republika Srpska Krajina između Bljeska i Oluje. Vojno delo, LXIX(2), 436–466. https://doi.org/10.5937/vojdelo1702436G
Gulić, M. (2018). Kordun u ratu 1991–1995. In M. Pavlović (Ed.), Kordun: od Vojne granice do Republike Srpske Krajine 1881–1995. (pp. 495–684). Institut za savremenu istoriju.
Gulić, M. (2022). Nastanak srpskih kulturnih društava Zora i Sava Mrkalj (1989–1990) i njihovo djelovanje u Republici Srpskoj Krajini (1991–1995). In B. B. Dimitrijević & H. Čapo (Eds.), Jugoslavija – između ujedinjenja i razlaza: institucije jugoslovenske države kao ogledalo srpsko-hrvatskih odnosa 1918–1991. (pp. 197–216). Institut za savremenu istoriju; Hrvatski institut za povijest. https://doi.org/10.29362/2022.2664.gul.197-216
Gulić, M. (2023). Jugoslovenska država 1918–2006. Od Prvodecembarskog akta do Majskog referenduma. Institut za savremenu istoriju.
Gulić, M. (2024). Komemoracija srpskim žrtvama Oluje u Beogradu: između okupljanja prognanih Krajišnika i kulture pamćenja. In P. Lozo (Ed.), Humski zbornik, I, Srpska istorija i kultura pamćenja (pp. 147–169). Zadužbina Knez Miroslav Humski.
Gulić, M. (2024). Banija i stvaranje Srpske Krajine (1990–1991). In D. Ivanić, M. Gulić, & M. Micić (Eds.), Banija – srpski narod, istorija i kultura (pp. 241–277). Matica srpska.
Krnjaić, B. (2019). Leksikon Srba Banije. Zavičajno udruženje Banijaca, potomaka i prijatelja Banije; Književna zajednica Krajine.
Lončar, R. (2024). Mirko Demić kao hroničar krajiške Atlantide. In D. Ivanić, M. Gulić, & M. Micić (Eds.), Banija – srpski narod, istorija i kultura (pp. 407–422). Matica srpska.
Marijan, D. (2009). Oluja. Hrvatski memorijalno-dokumentacijski centar Domovinskog rata.
Mirković, J. (2016). Stradanje Srpske pravoslavne crkve u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj: fotomonografija. Svet knjige.
Novaković, K. (2015). Srbi u Sjevernoj Dalmaciji. Srpsko kulturno društvo Zora.
Radulović, S. (1996). Sudbina Krajine. Dan Graf.
Rothenberg, G. E. (2022). Vojna granica u Hrvatskoj 1522–1881. Srpsko kulturno društvo Prosvjeta.
Paspalj, M. (1996). Album iz Krajine. MNIPT Javnost.
Pavlica, D., & Borić, Đ. (2021). 100 godina ličkih prela u Novom Sadu: drevni narodni običaji Srba iz Like – Teslinog kraja. Zavičajno udruženje Ličana, potomaka i prijatelja Prelo iz Teslinog kraja.
Pjevač, D., & Čelić, D. (2019). Ratni zločini nad Srbima u Hrvatskoj 1991–1995. Ratni zločini nad Srbima na Kosovu i Metohiji 1998–2004. Koordinacija srpskih udruženja porodica nestalih, ubijenih i poginulih lica sa prostora bivše Jugoslavije.
Polovina, M. (2013). Banija u srcu. Matica iseljenika Vojvodine.
Samardžija, I. (2019). Operacija Otkos-10: oslobodilačka operacija hrvatskih oružanih snaga u zapadnoj Slavoniji, jesen 1991. godine. Despot infinitus.
Sekulić, M. (2001). Knin je pao u Beogradu. Nidda Verlag.
Smiljanić, I., Budimir, M., & Cerovac, N. (2019). Trideset godina SKD Zora Knin-Beograd. Kninska Krajina, X, 11–78.
Srpski ratnik. (2024, april). br. 25, 49–50.
Srpsko kolo. (2015, decembar). br. 1, 14–20.
Srpsko kolo. (2016, januar). br. 2, 19–20.
Srpsko kolo. (2016, februar). br. 3, 15–16, 21.
Srpsko kolo. (2016, mart). br. 4, 21.
Srpsko kolo. (2016, april). br. 5, 9, 15, 20.
Srpsko kolo. (2016, maj). br. 6, 12–15, 21, 23.
Srpsko kolo. (2016, jun). br. 7, 10, 12–13, 16, 21, 23–24.
Srpsko kolo. (2016, avgust). br. 9, 9, 13, 21–22.
Srpsko kolo. (2016, septembar). br. 10, 23.
Srpsko kolo. (2016, oktobar). br. 11, 10, 21, 25.
Srpsko kolo. (2016, novembar). br. 12, 24, 28.
Srpsko kolo. (2016, decembar). br. 13, 20–21, 24.
Srpsko kolo. (2017, januar). br. 14, 23–24, 28.
Srpsko kolo. (2017, februar). br. 15, 24, 28–29, 31.
Srpsko kolo. (2017, mart). br. 16, 21, 28.
Srpsko kolo. (2017, april). br. 17, 6, 24, 28–29, 31.
Srpsko kolo. (2017, maj). br. 18, 9, 21–22, 30–31.
Srpsko kolo. (2017, jun). br. 19, 8, 20–21, 23, 25, 28, 31.
Srpsko kolo. (2017, jul). br. 20, 7.
Srpsko kolo. (2017, avgust). br. 21, 19, 28, 31.
Srpsko kolo. (2017, septembar). br. 22, 17, 19, 21–22, 32.
Srpsko kolo. (2017, oktobar). br. 23, 20–22, 28, 30–31.
Srpsko kolo. (2017, novembar). br. 24, 19, 21–22, 30.
Srpsko kolo. (2017, decembar). br. 25, 25.
Srpsko kolo. (2018, januar). br. 26, 24, 32.
Srpsko kolo. (2018, februar). br. 27, 24–25, 28.
Srpsko kolo. (2018, mart). br. 28, 21–22, 28–29.
Srpsko kolo. (2018, april). br. 29, 23–24.
Srpsko kolo. (2018, maj). br. 30, 11, 19, 24.
Srpsko kolo. (2018, jun). br. 31, 7, 10, 20, 22, 28.
Srpsko kolo. (2018, jul). br. 32, 28.
Srpsko kolo. (2018, avgust). br. 33, 5, 21, 29.
Srpsko kolo. (2018, septembar). br. 34, 3, 22–24, 30.
Srpsko kolo. (2018, oktobar). br. 35, 20–21, 28, 30–31.
Srpsko kolo. (2018, novembar). br. 36, 22–23, 29, 31.
Srpsko kolo. (2018, decembar). br. 37, 10, 19–20, 23.
Srpsko kolo. (2019, januar). br. 38, 18, 23.
Srpsko kolo. (2019, februar). br. 39, 18–19, 21, 24, 31.
Srpsko kolo. (2019, mart). br. 40, 15, 24–25, 29–30, 32.
Srpsko kolo. (2019, april). br. 41, 9, 15, 19, 22, 25.
Srpsko kolo. (2019, maj). br. 42, 3, 13, 18, 20.
Srpsko kolo. (2019, jun). br. 43, 6, 10, 12, 15, 18, 20, 22, 25, 27, 32.
Srpsko kolo. (2019, jul). br. 44, 4–6, 8.
Srpsko kolo. (2019, avgust). br. 45, 12, 31.
Srpsko kolo. (2019, septembar). br. 46, 10, 12, 23–24, 30.
Srpsko kolo. (2019, oktobar). br. 47, 15, 20, 22, 31.
Srpsko kolo. (2019, novembar). br. 48, 10, 19, 21–22, 25, 31.
Srpsko kolo. (2019, decembar). br. 49, 16, 23, 28, 30.
Srpsko kolo. (2020, januar). br. 50, 15, 19, 25, 28.
Srpsko kolo. (2020, februar). br. 51, 16, 19, 22–23, 28, 32.
Srpsko kolo. (2020, mart–april). br. 52, 29.
Srpsko kolo. (2020, maj–jun). br. 53, 9, 18–19, 21–22.
Srpsko kolo. (2020, jul). br. 54, 8, 10, 25.
Srpsko kolo. (2020, avgust). br. 55, 16, 20.
Srpsko kolo. (2020, septembar). br. 56, 10.
Srpsko kolo. (2020, oktobar–novembar). br. 57, 19, 21, 28.
Srpsko kolo. (2020, decembar). br. 59, 24.
Srpsko kolo. (2021, januar–februar). br. 60, 7.
Srpsko kolo. (2021, februar–mart). br. 61, 25.
Srpsko kolo. (2021, april–maj). br. 63, 12–13.
Srpsko kolo. (2021, maj–jun). br. 64, 9, 21, 24, 28–29.
Srpsko kolo. (2021, jun–jul). br. 65, 17, 24.
Srpsko kolo. (2021, jul–avgust). br. 66, 20.
Srpsko kolo. (2021, avgust). br. 67, 32.
Srpsko kolo. (2021, septembar). br. 68, 21–22, 24, 29.
Srpsko kolo. (2021, oktobar). br. 69, 11, 24.
Srpsko kolo. (2021, novembar). br. 70, 27.
Srpsko kolo. (2021, decembar). br. 71, 12.
Srpsko kolo. (2022, januar). br. 72, 13.
Srpsko kolo. (2022, februar). br. 73, 9, 25.
Srpsko kolo. (2022, mart). br. 74, 28.
Srpsko kolo. (2022, april–maj). br. 75, 13, 19, 28.
Srpsko kolo. (2022, maj–jun). br. 76, 17, 28, 31–32.
Srpsko kolo. (2022, jun–jul). br. 77, 11, 17, 20, 28–29.
Srpsko kolo. (2022, jul–avgust). br. 78, 16–17, 24.
Srpsko kolo. (2022, avgust). br. 79, 4, 6, 17, 20, 29, 31–32.
Srpsko kolo. (2022, septembar). br. 80, 23–25.
Srpsko kolo. (2022, oktobar). br. 81, 13, 18, 20, 28.
Srpsko kolo. (2022, novembar). br. 82, 23–26, 30.
Srpsko kolo. (2023, januar). br. 84, 10, 28, 32.
Srpsko kolo. (2023, februar). br. 85, 11, 28, 30, 32.
Srpsko kolo. (2023, mart). br. 86, 19, 24–25.
Srpsko kolo. (2023, april). br. 87, 24–25.
Srpsko kolo. (2023, maj). br. 88, 5.
Srpsko kolo. (2023, jun). br. 89, 8, 21–22, 24–25, 27.
Srpsko kolo. (2023, jul). br. 90, 18, 22, 26.
Srpsko kolo. (2023, avgust). br. 91, 7–8, 10–11, 24–26, 32.
Srpsko kolo. (2023, septembar). br. 92, 8, 19–20, 27.
Srpsko kolo. (2023, oktobar). br. 93, 8, 17, 23, 25, 27.
Srpsko kolo. (2023, novembar). br. 94, 3, 21, 25–27.
Srpsko kolo. (2023, decembar). br. 95, 20, 24, 27.
Srpsko kolo. (2024, januar). br. 96, 17, 20.
Srpsko kolo. (2024, februar–mart). br. 97, 6–7, 23–24, 26–27.
Srpsko kolo. (2024, mart–april). br. 98, 23, 25.
Srpsko kolo. (2024, april–maj). br. 99, 11, 22–24, 32.
Srpsko kolo. (2024, maj). br. 100, 8–9, 23–24, 32.
Srpsko kolo. (2024, jun–jul). br. 101, 10, 28–29, 33–35, 37.
Srpsko kolo. (2024, avgust–septembar). br. 103, 3, 20, 26–27, 30, 32.
Suza. (2024, avgust). br. 62, 5–8, 37–38.
Vezmar, G. (2013). Izvorno krajiško pevanje i deset godina festivala Krajiški biseri. In N. G. Vezmar (Ed.), Nematerijalno kulturno nasleđe Srba Krajišnika (pp. 65–86). Zavičajno udruženje Krajišnika Nikola Tesla.
